Grades of Recommendation Assessment, Development and Evaluation (GRADE) systeem

Sinds 2000 is een internationale werkgroep actief, met ongeveer 100 leden uit 20 landen, waaronder de topexperts op het gebied van Evidence Based Medicine (EBM). Zij hebben een graderingssysteem (met bijbehorende software) geïntroduceerd waarin de kracht van het bewijs wordt bepaald op grond van de volgende variabelen: onderzoekdesign, kwaliteit van het onderzoek, consistentie en directheid van de resultaten, hoeveelheid beschikbare data, eventuele publicatiebias, en de grootte van de gevonden effecten. Belangrijk in het GRADE systeem is dat de kwaliteit van bewijs per uitkomstmaat en niet per studie wordt bepaald, en dat bij meerdere uitkomstmaten in een uitgangsvraag de kwaliteit van bewijs van een kritieke uitkomstmaat, zoals mortaliteit, majeure bloedingen, of een beroerte, doorslaggevend is voor de overall kwaliteit van bewijs. Binnen de richtlijnwerkgroep wordt, bij voorkeur mede op geleide van de literatuur over voorkeuren, waarden en normen van patiënten vastgesteld welke uitkomstmaten kritiek, belangrijk of minder belangrijk zijn. Voorts gradeert GRADE ook de aanbevelingen. Naast de kwaliteit van bewijs van de nettobaten van een interventie, worden ook patiëntwaarden en kostenaspecten betrokken in het graderen van de aanbevelingen. Een niet kosteneffectieve interventie kan tot een conditionele aanbeveling (=diverse beleidsopties) leiden, evenals heterogeniteit van patiëntenvoorkeuren.

GRADE systeem voor gradering van kwaliteit van bewijs (www.gradeworkinggroup.org)

Kwaliteit van bewijs Studiedesign Aantal niveau’s lager indien Aantal niveau’s hoger indien
Hoog RCT

Studiebeperkingen:

- ernstig: 1
- zeer ernstig: 2

Inconsistentie:

- ernstig: 1
- zeer ernstig: 2

Indirectheid:

- ernstig: 1
- zeer ernstig: 2

Onnauwkeurigheid:

- ernstig: 1
- zeer ernstig: 2

Publicatiebias:

- ernstig: 1
- zeer ernstig: 2

Effect:

- groot: 1
- zeer groot: 2

Dosisrespons:

- bewijs van gradiënt: 1

Alle plausibele verstorende factoren:

- zouden een aangetoond effect verminderen: 1
of
- zouden een vals effect suggereren als de resultaten geen effect hadden laten zien: 1
Matig
Laag Observationeel onderzoek
Zeer laag